Jak napisać rozprawkę za i przeciw na maturze? Schemat, zwroty i wzór na komplet punktów
Rozprawka za i przeciw to jedna z form wypowiedzi argumentacyjnej na maturze rozszerzonej — i ta, w której najłatwiej zdobyć punkty, bo ma najbardziej przewidywalną strukturę. Poniżej znajdziesz schemat akapit po akapicie, tabelę zwrotów, gotowy wzór po angielsku i ćwiczenia z odpowiedziami.
Czym jest rozprawka za i przeciw i kiedy się pojawia?
Na maturze rozszerzonej z angielskiego ostatnie zadanie to wypowiedź argumentacyjna licząca 200–250 wyrazów. W poleceniu pojawia się jedna z dwóch form: rozprawka albo artykuł publicystyczny. Rozprawka występuje w dwóch odmianach — za i przeciw (przedstawiasz obie strony) oraz opiniującej (bronisz jednego stanowiska).
W 2027 roku egzamin z angielskiego na poziomie rozszerzonym odbędzie się 7 maja i potrwa 150 minut. Za wypowiedź pisemną można zdobyć 13 punktów, czyli mniej więcej jedną piątą wyniku całego arkusza. To najwyżej punktowane pojedyncze zadanie na egzaminie.
Dlaczego akurat rozprawka za i przeciw jest najbezpieczniejsza
Bo jako jedyna forma ma z góry znaną architekturę: wstęp z tezą, akapit z argumentami za, akapit z argumentami przeciw, zakończenie. Nie musisz wymyślać struktury pod presją czasu — musisz ją tylko wypełnić treścią. Cała reszta pracy przenosi się na język, a język da się wyćwiczyć.
Za co dokładnie dostajesz punkty?
Egzaminator nie ocenia „czy tekst jest ładny". Rozkłada go na cztery kryteria i w każdym przyznaje punkty osobno.
| Kryterium | Punkty | Co realnie decyduje |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem | 0–5 | Czy trzymasz się tematu i formy, czy rozwijasz obie strony, czy teza pasuje do treści. |
| Spójność i logika | 0–2 | Czy akapity łączą się ze sobą, czy widać następstwo myśli, czy nie ma zdań wrzuconych znikąd. |
| Zakres środków językowych | 0–3 | Bogactwo słownictwa i struktur. Powtarzanie good i because przez cały tekst obcina to kryterium. |
| Poprawność środków językowych | 0–3 | Gramatyka, ortografia, interpunkcja — ale ważona przez to, jak bardzo błąd zaburza komunikat. |
Zwróć uwagę na proporcje: zgodność z poleceniem to prawie 40% puli. Bezbłędny językowo tekst, który realizuje polecenie połowicznie, przegrywa z tekstem z drobnymi błędami, ale kompletnym. To odwraca intuicję większości maturzystów, którzy najbardziej boją się gramatyki.
Schemat rozprawki akapit po akapicie
Czterech akapitów trzymaj się bezwzględnie. Piąty akapit to najczęstsza droga do przekroczenia limitu słów.
| Akapit | Co w nim napisać | Ile słów |
|---|---|---|
| Wstęp | Wprowadź temat jednym zdaniem ogólnym, potem postaw tezę zapowiadającą, że rozważysz argumenty obu stron. Bez własnej opinii. | 40–50 |
| Argumenty za | Dwa argumenty. Każdy: teza akapitu → rozwinięcie → przykład lub konsekwencja. | 60–70 |
| Argumenty przeciw | Dwa argumenty w tej samej strukturze. Powinny odnosić się do innych aspektów niż te „za", nie być ich lustrzanym odbiciem. | 60–70 |
| Zakończenie | Podsumuj obie strony i dopiero tutaj postaw własny wniosek. Nie wprowadzaj nowych argumentów. | 40–50 |
Jak napisać tezę, która zapowiada strukturę?
To jedno zdanie odpowiada za nieproporcjonalnie dużą część oceny, bo egzaminator czyta je jako zapowiedź całości. Teza musi sygnalizować, że rozważysz obie strony — a nie że masz już wyrobione zdanie.
- In my opinion, social media is harmful. — to teza do rozprawki opiniującej, nie do „za i przeciw". Zapowiada jednostronność.
- I am going to write about advantages and disadvantages. — zapowiada strukturę, ale metatekstowo i ubogo językowo.
- While social media has undoubtedly reshaped the way teenagers communicate, opinions on its impact remain sharply divided.
- The question of whether school uniforms should be compulsory continues to provoke debate among parents and students alike.
Najdroższy błąd w całej rozprawce
Napisanie innej formy, niż wskazuje polecenie. Jeśli temat mówi „rozprawka", a powstaje list albo artykuł, praca traci punkty w kryterium zgodności z poleceniem — czyli w tym najwyżej punktowanym. Przeczytaj polecenie dwa razy i podkreśl nazwę formy, zanim napiszesz pierwsze zdanie.
Zwroty, które podnoszą ocenę za zakres
Kryterium zakresu środków językowych premiuje różnorodność. Poniższa tabela to minimum, które warto mieć w głowie — z każdej kolumny używaj innych zwrotów, nie powtarzaj jednego.
| Funkcja | Zwroty |
|---|---|
| Wprowadzenie tematu | The issue of… has sparked considerable debate · It is often argued that… · … has become a subject of heated discussion |
| Argumenty za | The most compelling argument in favour is… · Advocates point out that… · A further benefit lies in… |
| Argumenty przeciw | Critics, however, maintain that… · On the other side of the debate… · This view is not without its drawbacks |
| Dodawanie | Moreover · Furthermore · What is more · In addition to this |
| Kontrast | Nevertheless · Conversely · That said · While it is true that…, it should be noted that… |
| Przykład | A case in point is… · This is clearly illustrated by… · Take, for instance,… |
| Zakończenie | Taking everything into account… · On balance, it seems that… · Weighing up both sides, I am inclined to believe that… |
Gotowy wzór rozprawki po angielsku
Temat: Should secondary school students be allowed to use smartphones during lessons? Discuss the arguments for and against. Poniższy tekst ma 231 wyrazów, czyli mieści się w limicie z zapasem.
Wzór — 231 wyrazów
Wstęp. The presence of smartphones in classrooms has become a subject of heated discussion in recent years. While some educators see these devices as valuable teaching tools, others regard them as a serious obstacle to learning, and both positions deserve closer examination.
Za. The most compelling argument in favour of allowing smartphones is their educational potential. Students can look up unfamiliar vocabulary, access interactive exercises and check facts within seconds, which makes lessons more dynamic. Moreover, learning to use technology responsibly is itself a skill that young people will need throughout their working lives, and banning devices altogether postpones that lesson rather than teaching it.
Przeciw. Critics, however, maintain that the drawbacks outweigh these benefits. Smartphones are a constant source of distraction, and even a brief glance at a notification can break a student's concentration for several minutes. What is more, unrestricted access to devices during breaks and lessons has been linked to cyberbullying, a problem that schools are often poorly equipped to detect.
Zakończenie. Taking everything into account, both sides raise legitimate concerns. On balance, I am inclined to believe that a complete ban is too blunt a solution; allowing supervised use for clearly defined tasks would preserve the educational advantages while limiting the risks.
Zauważ trzy rzeczy. Teza we wstępie zapowiada rozważenie obu stron, ale nie zdradza wniosku. Każdy akapit środkowy ma dwa argumenty, a nie pięć wyliczonych po przecinku. Własna opinia pojawia się dopiero w ostatnim zdaniu.
Najczęstsze błędy, które kosztują punkty
- Opinia we wstępie. Zdradza wniosek i zamienia rozprawkę za i przeciw w opiniującą.
- Lista zamiast argumentacji. Cztery argumenty wymienione w jednym zdaniu to nie rozwinięcie — brak przykładów i konsekwencji obcina zgodność z poleceniem.
- Symetryczne odbicie. Argument „przeciw" będący dokładnym zaprzeczeniem argumentu „za" liczy się w praktyce jako jeden pomysł.
- Powtarzanie tego samego łącznika. Trzy razy Moreover w jednym akapicie zbija ocenę za zakres.
- Przekroczenie limitu. Piąty akapit albo rozbudowane zakończenie wypychają tekst poza 250 wyrazów.
- Brak zakończenia. Praca urwana z powodu braku czasu traci punkty w kilku kryteriach naraz. Lepiej napisać krótsze akapity środkowe i zdążyć z wnioskiem.
Ćwiczenia z odpowiedziami
Zrób je na kartce, zanim zajrzysz niżej.
1. Która teza pasuje do rozprawki za i przeciw?
- a) Homework should definitely be abolished. b) The value of homework has long divided teachers and parents. c) I hate doing homework every evening.
- a) Living in a city is better than living in the countryside. b) City life offers opportunities that rural areas cannot match, yet it comes at a price. c) This essay is about cities and villages.
2. Uzupełnij łącznikiem pasującym do funkcji
- Public transport is cheap. ____ , it reduces air pollution. (dodanie)
- Online lessons save time. ____ , they make it harder to stay focused. (kontrast)
- ____ everything into account, both approaches have merit. (zakończenie)
- Many teenagers work part-time. ____ is a student who delivers food after school. (przykład)
3. Popraw zdania tak, by brzmiały bardziej maturalnie
- Social media is very good because you can talk with friends.
- A lot of people think that this is bad.
- In conclusion, I think it is good and bad.
Odpowiedzi
- b) — jako jedyna zapowiada dwie strony, nie zdradzając wniosku.
- b) — sygnalizuje zalety i koszty, czyli strukturę za i przeciw.
- Moreover / Furthermore / What is more
- However / Nevertheless / Conversely
- Taking (Taking everything into account)
- A case in point (albo: Take, for instance,…)
- np. Social media allows young people to maintain friendships across long distances. — konkret zamiast very good.
- np. Critics maintain that this trend is damaging. — precyzyjny podmiot zamiast a lot of people.
- np. On balance, the benefits appear to outweigh the drawbacks, provided that usage is moderate. — wniosek zamiast unikania stanowiska.
Jeśli potykasz się na czasach w argumentacji, wróć do rozbiorów Present Perfect i strony biernej — obie konstrukcje wracają w rozprawkach bardzo często.
Jak ćwiczyć rozprawkę, żeby to miało sens?
Pisanie jednej rozprawki miesięcznie nic nie daje. Działa co innego.
Pisz na czas, od pierwszego dnia
Na arkuszu masz realnie około 50–60 minut na wypowiedź. Ćwicząc bez zegarka, uczysz się pisać w tempie, którego na egzaminie nie będziesz mieć.
Sprawdzaj według kryteriów, nie „na oko"
Po napisaniu przejdź cztery kryteria po kolei i przyznaj sobie punkty. To brutalne, ale po trzech pracach sam zaczniesz widzieć, które kryterium ciągle Cię ciągnie w dół.
Buduj własną bazę zwrotów
Zamiast uczyć się stu wyrażeń, wybierz po trzy na każdą funkcję z tabeli powyżej i używaj ich świadomie, aż wejdą w nawyk.
W AngielskiToMy omawiamy wypowiedzi pisemne kryterium po kryterium i pokazujemy, gdzie dokładnie uciekają punkty — także w pracach, które wyglądają na dobre. Gotowe materiały do samodzielnej nauki znajdziesz w e-bookach maturalnych, a cały zakres egzaminu opisaliśmy w przewodniku matura angielski 2027.
Podsumowanie
Rozprawka za i przeciw to 13 punktów, czyli około jednej piątej wyniku matury rozszerzonej, a przy tym najbardziej przewidywalne zadanie na całym arkuszu. Cztery akapity, teza zapowiadająca obie strony, dwa argumenty na stronę i wniosek dopiero na końcu — ten szkielet nie zmienia się niezależnie od tematu.
Największy zysk daje pilnowanie zgodności z poleceniem, bo to prawie 40% punktów za wypowiedź. Gramatyka jest ważna, ale to nie ona decyduje o różnicy między pracą przeciętną a bardzo dobrą.
Chcesz, żeby ktoś sprawdził Twoją rozprawkę?
Na darmowej lekcji próbnej bierzemy Twoją wypowiedź i przechodzimy przez nią kryterium po kryterium — pokazujemy, gdzie tracisz punkty i jak to poprawić.
Umów darmową lekcję próbną →Rozprawka za i przeciw — najczęstsze pytania
Ile słów ma mieć rozprawka na maturze rozszerzonej?
Wypowiedź pisemna na poziomie rozszerzonym liczy 200–250 wyrazów. Wyjście poza ten przedział kosztuje punkty, dlatego warto ćwiczyć pisanie z liczeniem słów — a nie szacowaniem „na oko".
Ile punktów można zdobyć za rozprawkę?
13 punktów, przyznawanych w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5), spójność i logika (0–2), zakres środków językowych (0–3) i poprawność środków językowych (0–3).
Czy w rozprawce za i przeciw można napisać własną opinię?
Tak, ale dopiero w zakończeniu. Wstęp ma zapowiadać rozważenie obu stron, a nie zdradzać wniosek. Opinia postawiona na początku zamienia rozprawkę za i przeciw w rozprawkę opiniującą.
Ile argumentów trzeba podać?
Sprawdza się schemat dwa argumenty za i dwa przeciw, każdy rozwinięty przykładem lub konsekwencją. Więcej argumentów oznacza płytsze rozwinięcie, a to obniża ocenę za zgodność z poleceniem.
Co się stanie, jeśli napiszę inną formę niż w poleceniu?
Praca traci punkty w kryterium zgodności z poleceniem, czyli w najwyżej punktowanym z czterech. Dlatego przed pisaniem warto podkreślić w poleceniu nazwę formy.
Kiedy jest matura z angielskiego rozszerzonego w 2027 roku?
Egzamin odbędzie się 7 maja 2027 roku i potrwa 150 minut. Terminy ogłosił dyrektor CKE w komunikacie z 20 sierpnia 2026 roku.
